Voedselbos Leusden en sociale permacultuur

Vrijdag 11 juli deed ik mee aan een excursie naar Voedselbos Leusden. We kregen uitleg over het voedselbos en de middag ging over wat sociale permacultuur betekent.

Stukje historie van de plek
In de jaren 70 had Leusden te maken met grote woninguitbreiding. Er ontstond onvrede onder de bewoners en raadslid Corri Verduin richtte met de bewoners een Comité Milieuzorg Leusden (CML) op om te zorgen dat er groen behouden werd in de gemeente. Later werd dit Stichting CML en deze stichting heeft een aantal jaar terug twee werkgroepen opgericht Voedselbos en Vlindertuin welke nog steeds verder werken aan het doel van de stichting het vergroenen van Leusden.

Doel
Het doel van het voedselbos is voornamelijk educatie en inspiratie. Ze hebben geen grondkosten (dit zijn normaal hoge kosten, 1 hectare kan 120.000 euro kosten met 3600 euro rente per jaar, ter indicatie een Veehouder verdient ongeveer 4000 euro per hectare per jaar)  en willen met de verkoop van producten en geven van lessen zelfvoorzienend zijn door het onderhoud van machines, ingrediënten voor producten en koffie voor vrijwilligers te kopen. Herstel en aankoop plantgoed regelen ze via subsidies inruil voor het leveren van ecoysteemdiensten zoals CO2 vastleggen, waterbuffering, biodiversiteit vergroting en sociale diensten zoals community opbouwen en fijne plek om te zijn.

Beheer
We krijgen uitleg over de aanleg en vooral het beheer van het voedselbos. We leren over successie en dat er veel verschillende lagen in een voedselbos aanwezig zijn. We leren over verschillende abiotische factoren. Het creëren van diversiteit van nat, droog, laag, hoog, voedselrijk en voedselarm. We krijgen uitleg over methodes om dit te realiseren zoals houtsnippers, mulchen, maaien en afvoeren of soms juist maaisel laten staan. Over stikstofbinders en symbioses. Zo worden tegen wilgen en Spaanse aak druiven aangepland. De boom neemt vocht op uit een natte grond, de druif kan dan beter groeien en de boom als pergola gebruiken.

Exoten
In een voedselbos gaat het om de oogst van zoveel mogelijk verschillende soorten voedsel, om diversiteit te genereren. Maar wel ten dienste van de mens. Daarom laten ze ook exoten toe zoals Pawpaw. Er worden veel aparte soorten verbouwd om te kijken welke als voedsel voor de mens in Nederland kunnen dienen. Daarnaast is ondersteuning van biodiversiteit wel een belangrijk aspect, maar kijken ze dus breder dan alleen inheems.

De bloementuin bevat veel vaste planten omdat dit zorgt voor veel minder onkruid en daarmee onderhoud. 

Ook heb ik naar wat constructies gekeken die interessant zijn om in tuinen toe te passen. Zoals dit bankje.

Sociale Permacultuur
De middag gaat over de 3 ethiek regels en 12 principes van (sociale) Permacultuur. 
1. Zorg voor de aarde
2. mensen zorg
3. Samen delen (doe ik niemand tekort, verdelen van de overvloed)
Met deze aspecten in het achterhoofd zie ik dat het Voedselbos in Leusden wel veel gericht is op aspect 2. Zo worden er netten en zakjes om het fruit heen gehangen zodat de insecten en vogels ze niet kunnen eten. Mogelijk kan dit nog iets meer in harmonie met de natuur ipv ten dienste van de mens.

De 12 principes van Permacultuur zijn:
1. observeren en reageren
2. verzamelen en bewaren van energie
3. zorg voor opbrengst
4. pas zelfregulatie toe en accepteer feedback
5. gebruik en waardeer hernieuwbare grondstoffen en diensten
6. produceer geen afval
7. ontwerp van patronen naar details
8. voeg liever samen dan splitsen
9. gebruik kleine en langzame oplossingen
10. gebruik randen en waardeer het marginale
11. gebruik en waardeer diversiteit
12. gebruik verandering en reageer er creatief op.

Wat ik nog een mooie toevoeging vond van onze docent Bram is zijn trainingen in siberisch sjamanisme. Hij miste in de Permacultuur nog het diepe gevoel van verbondenheid met natuur en met de groep. Doormiddel van zitten in de natuur en observeren maar ook zitten met jezelf en je gedachten observeren kan je een dieper gevoel van begrip voor de natuur ervaren.

Al met al een leerzame dag in mijn zoektocht naar ecologisch tuinieren. Al is een voedselbos voor mij wat te idealistisch om zelf op te zetten, het is een mooie toevoeging aan diversiteit voor landbouw naast bijvoorbeeld strokenteelt en een bron vol inspiratie. Ik geloof dat vooral combinaties goed gaan werken. En ergens moet een start gemaakt worden met een nieuw systeem, dat begint altijd met idealisme en inspiratie!