Dit jaar probeer ik voor het eerst zaad te oogsten van mijn eigen bloemen.
Ik heb een leerzame webinar gevolgd van Floret Flower Farm over zaden oogsten. 

Ik ga proberen te oogsten van de dahlia's, zinnia's en strobloemen.

Als eerste was het uitzoeken wat het beste pluk moment is.
De Dahlia's had ik te lang laten drogen waardoor ze waren gaan schimmelen. Een van de bloemen is wel gelukt en heb ik een paar zaden uit kunnen halen. Ik heb nu een tweede batch te drogen liggen op onze convectorput in de hoop dat deze goed zijn.

De strobloem was gelukt, daar kwamen mooie zaadjes uit. Zie je hoe zo'n klein zaadje aan een mooi parapluutje zit net als bij de paardenbloem?

Ook de zinnia's zijn gelukt.

Nu nog een half jaar wachten voordat we weten of de zaden kiemkrachtig zijn.

In december 2024 heb ik een beplantingsplan ontworpen voor een border op het noorden en een border op het zuiden. Ik ben van de week langs geweest om te kijken hoe het resultaat is geworden en wat ik er van kan leren.

Foto 1: Ik vind het leuk om te merken dat de combinatie lila herfstaster en geel/oranje Rudbeckia goed werkt. Ze complementeren elkaar en het felle oranje/geel van de Rudbeckia komt terug in het hart van de aster.

Foto 2: De stijf ijzerhard (Verbena bonariensis) heb ik beter leren kennen. Waar ik eerst voornamelijk dacht dat het een rechtopgaande plant was leerde ik nu dat hij veel vertakkingen heeft en daarmee dus wijder uit staat. Hij paste mooi bij de (inmiddels uitgebloeide) duizendblad (Achillea millefolium) alleen is op dit moment te dominant in de bak aanwezig. We gaan hem uitdunnen, zodat de andere planten ook ruimte krijgen.

Over een paar weken kunnen we de allium purple sensation, tarda tulpjes en bonte krokussen planten. Zodat in het vroege voorjaar er wat leuks te zien is naast het wintersilhouet van sommige planten. En ook de bijen zullen blij zijn met de vroege nectar. Ik ben vooral benieuwd hoe het eruit ziet als de alliums voor de pallisade van kastanje palen staan.

Het is leuk om te merken dat het grotendeels uitpakt hoe ik het in mijn hoofd had: dat er elke keer iets bloeit en er ook wintergroen blijft. De plaatsing van sommige planten kan nog ietsje aangepast(foto 4). En de ene plant groeit harder dan de andere waardoor er nog wat legere stukken zijn. Maar wel leuk dat er dan ook aan de schaduwkant een paars accent zit van het leliegras wat aan de zonkant terug komt.

Ik heb een foutje gemaakt door op een plek (foto 5) schuimbloem achteraan te zetten met laag blad, waardoor de akelei ervoor hoger is. De lage plant geeft weliswaar hogere pluimen in een deel van het jaar, maar het staat toch wat vreemd dat het blad lager is dan de plant ervoor als er geen pluimen zijn. Ook is de herfstaster aan de noordkant wat slungeliger geworden, eens kijken als we hem inkorten of hij volgend jaar wat bossiger wordt.

Leuk om zo te leren en volgende keer weer aan te passen.

Wat een heerlijk zonnetje vandaag. Hij staat duidelijk lager want er zijn meer schaduwplekken in de tuin door de hoge bomen. Ik verplaats mijn ligstoel naar t laatste puntje zon.

Veel vakken komen nu leeg en ik zaaide eind augustus nog een laatste keer dit jaar:
Radijs, mizuna, winter postelein, meiraapjes, sugarsnaps (benieuwd of deze nog wat gaan doen), palmkool(alvast een sterke stek maken voor volgend jaar)

Er is nog oogst van tomaat, komkommer ,courget, bietjes, wortel en binnenkort de appels.

De lekkerste rode tomaat was dit jaar Sweety. De gele struiktomaten Yellowmato zijn altijd het snelst oogstbaar maar nu al helemaal klaar. Dan had ik nog een gele snacktomaat, die gaf wel OK oogst maar vond ik wat zurig smaken. Volgend jaar meer van die rode!
Ik hoop dat een vleestomaat gekregen van vrienden van m'n moeder nog optijd rijpt om van te genieten.

Het rek tegen de schutting is dit jaar een heel vrolijk allegaartje van klimmers geworden. Passievrucht, siererwt, oost-indische kers en tomaat.

Nieuw gekocht bij kwekkerij Stekkers is een braamboos, (buckingham tayberry) op de plek van de wilde kamperfoelie, die was daar niet happy. Kijken of hij achterin de tuin, waar hij over de schuttingrand mag bloeien wel blij wordt. De braamboos leerde ik kennen bij het voedselbos van kwekerij de Koperwiek. In tijdschrift Seizoen van vereniging Velt las ik dat voor mij de buckingham tayberry de beste optie was. We gaan het zien volgend jaar, nu heeft hij in de herfst door de regen en warme grond genoeg tijd om goed aan te slaan.

Mijn klaver verwachtte ik na de 1e maaibeurt dat hij terug kwam, maar dat is nu een mosveldje geworden. Volgend jaar weer zaaien als het niet op komt, want het is zo'n fijn mulch materiaal.

Bij ons 'ligveldje' zijn de loopkamille, kruiptijm, koperknoopje en kruipend zenegroen samen de strijd aan het gaan voor de perfecte mix. De loopkamille houd meer van zon en kan tegen droog dus die groeit hard in de zomer, samen met de tijm. De koperknoop neemt nu weer een spurt met het iets nattere weer. En het kruipend zenegroen is blij onder de appelboom.

Dit jaar probeer ik ook voor het eerst zaden van de dahlia, zinnia en strobloem te oogsten. Ik volgde een online seminar om te leren hoe dat moet.

Het blijft leuk elke keer weer wat nieuws in en over de tuin te leren.

Na twee weken vakantie lijkt de tuin wel ontploft! Wat een weelde! Vele dahlia's die samen met rudbeckia, koninginnekruid, wilde chicorei, duizendknoop, wilde peen, distel, oost-indische kers en reukerwt hun pracht tonen. We hebben heel veel tomaten, een gigantische courgette, 2 citroenkomkommers, een portie bimi en 1,5 kilo aan aardappelen. Ik pluk nog wat mosterdblad en olijfkruid en alles bij elkaar kan ik een heerlijke salade maken.

Dit keer geen ecologische tuin of moestuin, maar een historische tuin. Ik heb onlangs het boek hoveniers en tuinbazen gelezen op aanraden van een erfgoedhovenier. Wat een mooi boek om het ambacht van hovenier te leren. Daarin werd er ook veel over historische tuinen gesproken.

Het was dan ook erg leuk om bij Dekema state te kunnen kijken naar hoe mooi ze het leifruit hebben opgebonden en hoe een lessenaarkas er in het echt uit ziet.

Kijk bijvoorbeeld eens naar onderstaande afbeelding, van helemaal laag horizontaal gaan de geleide fruitbomen omhoog waarmee er een poort is gemaakt over het pad. Of daaronder de pruim met de vorm van Palmet met kruisende takken. Het heeft wel 10 jaar geduurd voordat de pruim deze vorm had. Vlak na de bloei met er veel gesnoeid worden, bij dit klusje moet er ongeveer 3 weken lang, elke dag van de week ongeveer een half uur aan deze boom gesnoeid worden. WOW!

Ook heel leuk is dat ze een boekje hebben gemaakt met de geschiedenis van de moestuin (en voor de kids was er een speurtocht). Zo is de Berceau van druiven en peer (een loofgang) op Dekema State opgebouwd in het Thomery-systeem. Waar ik weer veel kan leren over hoe onze eigen druif te snoeien.

In de Betuwe bestaan boomgaarden vaak uit hoogstam, omdat er koeien onder grazen en de takken dus 2 meter boven de grond moeten beginnen. In Friesland hield men schapen in de boomgaard waardoor de takken op 1,5 meter konden beginnen, halfstam. 

 Op 19 juli zijn we naar Agnes kruiden geweest. Ze hebben daar een bloemenpluk tuin, moestuin en er worden allerlei kruiden geoogst, gedroogd, verwerkt en verkocht. Zo maken ze verschillende soorten thee en zelfgemaakte zalven van kruiden, zo kocht ik de kamillezalf om te helpen met onze jongste haar eczeem. Het is een prachtige ommuurde locatie met een oude kas. Toen wij er waren werden de groenten in de kraam verkocht, dus hebben we heerlijke bietjes, boterboontjes, tomaten en appels gekocht. Ook zag ik nog de rups van een Koninginnepage op de venkel.

Ook heb ik naar wat constructies gekeken die interessant zijn om in tuinen toe te passen. Zoals dit bankje.

Op 3 juli heb ik een dag gewerkt bij kwekerij Koperwiek.  Een regeneratieve kwekerij voor bomen, struiken en planten geschikt voor eetbare tuinen, voedselbossen en agroforestry projecten. Ik mocht meewerken aan allerlei klusjes in het voedselbos. Het weghalen van de wol mulch laag, onkruid verwijderen, inzaaien van gras/klaver mengsel, oogsten van braamboos (kruizing tussen braam en framboos), zwarte bessen oogsten. Het was een leuke en leerzame dag met een fijn zonnetje, briesje wind en leuk gezelschap. Op het voedselbos is ook een camping aanwezig en een kenniscentrum om (het woord zegt het al) kennis met elkaar te delen en bijeenkomsten te houden.

Wat ik ook zo leuk vond is dat mij zoveel werd vertelt. Er zijn vele verschillende voedselbossystemen aangelegd om te experimenteren en kennis te delen. Hier vind je de vele soorten. Nieuw voor mij was de term syntropie bosboerderij. Er werd mij uitgelegd dat hier onderzocht wordt hoe verschillende planten met elkaar samenwerken en een stofje van de ene plant de andere plant kan versterken. Even googlen leert mij: "Syntropie bosboerderij, ook bekend als syntropische landbouw of boslandbouw, is een landbouwmethode die de natuurlijke processen in een bos nabootst om een productief en veerkrachtig ecosysteem te creëren" "Syntropische landbouw en permacultuur zijn beide benaderingen van duurzame landbouw, maar ze verschillen in hun focus en implementatie. Syntropische landbouw legt de nadruk op het versnellen van natuurlijke successieprocessen om een productief ecosysteem te creëren, terwijl permacultuur een breder ontwerpsysteem is dat zich richt op het creëren van duurzame leefomgevingen, waarbij principes zoals zorg voor de aarde, zorg voor de mens en eerlijk delen centraal staan".

Maar ik leerde nog veel meer. Sorgum wordt gebruikt als onkruidonderdrukker, is goed voor de bodem en privacy tussen de campingvelden en op zo'n manier dat het een niet uitzaaiende soort is, want anders ben je weer overal Sorgum tussenuit aan het plukken op de rest van de kwekerij. Onkruid druk is een grote uitdaging. In de gangbare teelt worden veel (giftige) bestrijdingsmiddelen gebruikt om onkruid tegen te gaan. Hier wordt gezocht naar creatieve manieren om het onkruid tegen te gaan, zoals Sorgum, maar ook mulchen met wolvilt matten tussen bessenstruiken door. Dit bleek lastig omdat het gras door het wol heen groeit en wol het maaien moeilijk maakt. Dus wol eruit en tijd om iets nieuws te proberen. Nu wordt er gekeken naar het zaaien van gras/klavermengsel en het vervolgens kunnen maaien. Het onkruid in bedwang houden kost nog veel arbeid.

Ook interessant was het inkijkje wat iemand bij een kwekerij zoal op een dag doet. Het belangrijkste bij een kwekerij is het verzorgen van de plant zodat deze zo goed mogelijk groot en gezond kan worden (in tegenstelling tot bijvoorbeeld een zorgtuin waar tuinieren een middel is om mensen/bewoners zo goed mogelijk te helpen hun (sociale) doel te bereiken). Zonder bestrijdingsmiddelen en met een gezonde bodem als basis. Daarnaast is biodiversiteit bevorderen en kennis delen ook een belangrijk aspect. In het voedselbos deel van de kwekerij gaat het daarnaast ook om experimenteren met aanplant en beheer. Op een dag doe je in een kwekerij allerlei verschillende klussen zoals wieden, zaaien, rooien, bossen, oppotten, enten. Daarnaast is er marketing, boekhouding, verkoop/orders verwerken en onderzoek.

Na een leerzame dag mocht ik wat braambozen en zwarte bessen mee naar huis nemen, stapte ik weer op mijn OV-fiets om een half uur door mooie landschappen naar station te fietsen en thuis moe maar voldaan aan te komen.

Hierbij een aantal foto's van insecten die ik tegen kom in de tuin. Het is ook zo leuk om te merken dat het elk jaar weer anders is. Vorig jaar waren er zoveel slakken en zag ik sommige van mijn dahlia's niet eens opkomen. En had mijn sierkers veel last van een kaalvretend insect, er zat bijna geen blad meer aan. Dit jaar is er heel veel zwarte luis op de vlinderstruik (wel een steriele die zich niet uitzaait in het wild ;) ), maar gaan de dahlia's en sierkers heel goed.

Ik verwacht dat mijn broccoli het loodje gaat leggen, daar zitten nu zoveel mini groene rupsen op, maar....ik heb besloten dat ik liever veel rupsen/vlinders in mijn tuin heb dan 1 broccoli plant waar wij 1x van kunnen eten. Dus ze mogen de broccoli hebben dit jaar :-)

De appelboom heeft het dit jaar moeilijk met wolluis, maar daar ben ik zelf wat mee gaan experimenteren. Ik heb namelijk gehoord dat voor het maken van stekjes de stek soms in kaneelpoeder wordt gedoopt omdat het anti-bacteriële eigenschappen heeft en zo een gezondere stek oplevert. Ik heb dus voor de appelboom de plekken met wolluis ingesmeerd met kaneelpoeder/water mengsel. En ja hoor! op die plekken (na 2x insmeren op drogen dagen met een week ertussen) is de wolluis niet meer terug gekomen.

Vandaag was ik bij oud collega Gerdien op bezoek, zij is de projectleider van Voedselbos Lingehout.
Het eerste wat mij op viel was de enorme omvang van het project. Waar voedselbossen vaak een paar hectare zijn is dit voedselbos maar liefst 12 hectare!

Gerdien vertelt mij dan ook dat dit een agrarisch model is. Het is de bedoeling dat deze nieuwe manier van boeren economisch rendabel is. Het initiatief is opgestart vanuit een coöperatie en bestaat uit voedselbos, moestuin, kleinfruit, bloemen pluktuin en educatie mogelijkheden. Er wordt op een natuurinclusieve manier gewerkt zonder gebruik van pesticiden of kunstmest en met zo min mogelijk grondbewerking. Zo wordt er onder de boompjes van het voedselbos niet gemaaid, maar zal door successie, schaduwvorming van de bomen en opkomst van andere kruiden langzaam het gras verdwijnen.

Het is ontstaan dankzij de burgercoöperatie Betuwewind, waarmee zeven windmolens zijn geplaatst. Deze leveren stroom, wat weer inkomsten genegeerd. Naast uitkeren aan de coöperatie investeren ze ook een deel in lokale initiatieven, zoals het voedselbos.

Dat het voedselbos geen hobby is (maar wel met zoveel plezier wordt gedaan) is al snel duidelijk. We lopen een rondje over het terrein en ik krijg uitleg over allerlei functies en keuzes die er gemaakt zijn. De opbrengst uit het voedselbos zal nog een aantal jaar duren, voor de korte termijn worden er veel groenten geteeld om rendabel te zijn. Ook vind er op meerdere momenten educatie bijv. middels workshops plaats. Ook heeft de natuur een belangrijke rol in het proces en is er rondom het terrein 1,7km aan struweel geplaatst, verschillende heuvels waar de natuur z'n gang kan gaan en komt er in een deel van het terrein nog een natuurbos.

De gehakkelde aurelia (Polygonia c-album) is even wakker geworden en geniet van de zon.

Wat heerlijk dat zonnetje. Gisteren en vandaag de moestuinbakken klaar gemaakt. Sla, spinazie, radijs, lente ui, meiraapjes, sugar snaps, rucola gezaaid. De palmkool, postelein, wintererwt groeien nog goed door vanaf de herfst.

En dit jaar kopergaas om de bakken in de hoop de slakken uit ons eten te weren. Er blijft genoeg tuin over waar ze hun gang kunnen gaan. Het slakkenschrikdraad heeft het begeven, maar ik hoop dat de houten planken van de bakken het nog een jaartje vol houden en ik volgend jaar de bakken kan vervangen incl. Slakkenschrikdraad.

In de rest van de tuin laat ik de boel nog de boel zodat insecten kunnen blijven slapen en schuilen. De eerste bijtjes konden de krokus, sierkers en kornoelje al vinden.

En nu...genieten vanaf mijn stoeltje van de zon en het gevoel van hoop en verlangen naar lente.

Vandaag heb ik een informatiemiddag over Permacultuur bijgewoond. Ik kende de term al wel een aantal jaar en hier en daar wat informatie over opgezocht. Ik heb ook in een permacultuurtuin in Zeeland gewerkt als vrijwilliger. Maar zo af en toe zakt er informatie weg en is het goed om iets niet alleen 'denken te weten' maar er weer bewust mee in aanraking te komen en het weer te doorleven.

Permacultuur gaat over 3 ethische principes: zorg voor mens, zorg voor aarde en verdeel eerlijk met elkaar. Daar om heen zijn er 12 principes gebaseerd die je in het plaatje hier boven kan lezen. 
Wat ik interessant vond is dat dit dus niet alleen voor tuinen kan, maar dat je er ook gebouwen mee kan ontwerpen, of je met deze waarde in kan zetten in gemeenschappen. Het is veel breder qua gedachtegoed dan bijvoorbeeld biologisch of ecologisch.

Kortom, interessant en eens kijken hoe dit in de praktijk te brengen is.

Wat een pracht in de tuin. Het verstillende geluid van sneeuw. De mooie ijskunstwerken die er ontstaan door langzame druppels die bevriezen. 

Maar ondertussen in de ogenschijnlijke rust is het bodemleven zich op een nieuw jaar aan het voorbereiden en ontstaan ook de eerste knoppen. De planten zijn lieflijk toegedekt met een bladerendekentje. Ik heb potjes op stokken geplaatst om dieren schuilplekken te geven die mij volgend jaar gaan helpen het balans in de tuin te houden, waardoor er hopelijk minder luizen zijn. En af en toe kunnen we nog wat uit de tuin eten, zoals wortels (die heel lang goed zijn gebleven onder de grond!) palmkool, rucola, spinazie, veldsla en postelein. De wintererwt houd zich ook staande en krijgt alvast een voorsprong voor het nieuwe jaar.

Een mooie uitdaging: Een stuk beplanting ontwerpen voor 2x5meter tuin, waarbij inheemse, klimaatbestendige planten worden gebruikt die ook leuk zijn om te gebruiken in (droog)boeketten. Daarnaast wil ik een bijenboog in de tuin, dat betekent dat er het hele jaar door iets in bloei staat voor de bijen om van te eten. En moeten de planten afwisselend in bloei staan of een mooi wintersilhouet hebben zodat er altijd wat te beleven valt in de tuin.

Vorige zomer vertelde ik dat ik een oplossing aan het zoeken was voor het koperknoopje veld. Dit veld kon de afgelopen 8 jaar de zomers prima aan, maar laatste 2 jaar was het dor en bruin en afgelopen jaar ging het helemaal dood.

We gebruiken dit veldje om met een handdoek op te liggen of lekker met onze blote voeten op te lopen, ik wil het niet zo vaak hoeven maaien en het liefst een bodembedekker die inheems is of bijdraagt aan bijen/vinders.

Ik heb toen besloten het met witte klaver in te zaaien. Heel fijn voor de bijen, alleen waar ik geen rekening mee had gehouden is dat het toch hoger wordt dan ik dacht. Ik verwachte een lage klaver, want ja zo ziet het eruit in het gras in de parken. (na zoeken blijkt er ook nog een microklaver te zijn, maarja die is weer niet inheems)
Echter wordt deze klaver die ik zaaide zo'n 20 cm hoog en moet ik het alsnog vaak maaien. Een van de reden waarom ik destijds koperknoopje koos was om niet te hoeven maaien.

Het ziet er wel mooi en groen uit, maar helaas is het ook niet prettig om over te lopen of op de liggen. (er verstoppen ook allemaal naaktslakken in, nou die tussen je tenen is geen pretje)
Na de Maai-mei-niet-maand zal ik eens kijken hoe het wordt als ik het vaker maai en ook hoe het straks de hete zomer gaat doorstaan. Mogelijk laat ik er ook nog kruiptijm doorheen groeien.

​To be continued....

Vandaag ben ik bij Cruydt Hoeck op bezoek geweest samen met een groep bedrijven die veel van hen afnemen. Cruydt-Hoeck is een inheemse zaden en plantenkwekerij met een missie: bijdragen aan biodiversiteitsherstel. Daar kregen we een presentatie en rondleiding van Jasper. Tof om te zien hoe ze zaden kweken en alle stappen die er bij komen kijken zoals o.a. oogsten, dorsen, drogen, scheiden, sorteren, inpakken. En jeetje wat zijn er veel manieren om zaden te scheiden: op gewicht, grootte, vorm. Ook maken ze vele mengsels. Waaronder gebiedsgerichte mengsels, specifiek afgestemd op het habitattype/de bodem.

Ik leerde er dat een bepaalde plant met dezelfde naam uit een ander deel van de wereld niet dezelfde eigenschappen heeft om geschikt te zijn voor onze insecten. Daarom halen zij (met toestemming) uitgangsmateriaal uit natuurgebieden in Nederland. Het zijn daarmee inheemse planten van autochtone herkomst. Wil je dus een gebied inzaaien kijk dan eerst welke vegetatie geschikt is voor die specifieke locatie. En beter nog: start met ecologisch beheer en kijk wat er vanzelf op komt, want er zitten nog veel niet gekiemde zaden in de bodem.

Door de hoge temperaturen en lange droogte afgelopen zomer heeft het koperknoopveldje het niet overleefd. Ik heb daarom klaver ingezaaid in het najaar. Nu was ons klaverveldje toe aan een maaibeurt. Nadat we eerst hebben gegeten van de klaver in een salade heb ik alles gemaaid en het maaisel bij de glansmispel geplaatst. Witte klaver bevat veel voedingsstoffen en is daarmee een goede mulchplant. Het bevat mineralen en sporenelementen: calcium, fosfor, selenium, koper, aluminium, boron, chroom, cobalt, magnesium, mangaan, kalium, silicium, natrium, tin en zink. 

Binnenkort voeg ik kruiptijm toe aan het veldje en hier en daar groeit er al wat anders doorheen. Zo krijgen we een mooi divers veldje waar we toch ook op kunnen lopen/liggen. Al vind ik tot nu toe de klaver nog snel hoog worden, maar ja zo blijven we experimenteren. Eens kijken hoe het gaat in maai-mei-niet maand.

Jubelend van plezier naar buiten op de vroege morgen om foto's te maken van de sneeuw op de planten. Aan het lichter worden van de foto's zie je dat ik een tijdje bezig was :-) Het was genieten.

Wist je dat er niet één bij bestaat, maar in Nederland ongeveer 350 soorten?
De rol van de bij in de natuur is bestuiven, zodat planten zich kunnen voortplanten en vruchten/zaden krijgen.

De bij die wij het beste kennen als bij is de honingbij (1 soort). Deze bij wordt gehouden voor honing, net als een koe wordt gehouden voor melk. Als nut voor de mens. Maar verreweg de meeste bijen zijn solitaire bijen (ong. 330 soorten) en hommels (ong. 20 soorten)

Solitaire bijen leven niet in kolonies, maar hebben bijv nestjes in zand in de grond of tussen hoopjes takken. Ook zijn ze vaak afhankelijk van een specifieke plant. Bijvoorbeeld de knautiabij die alleen stuifmeel van de beemdkroon verzameld.

De honingbij is niet kieskeurig en neemt nectar van vele planten, dus ook uitheemse planten waar solitaire bijen niets aan hebben.

Het is dus belangrijk dat je soorten planten kiest waar lokale solitaire bijen stuifmeel of nectar uit kunnen halen. Zodat er een diversiteit aan bijen blijft.

Een mooi boek waarmee je de juiste planten kunt kiezen is het Planten vademecum van Arie Koster

Andere mooie informatiebronnen zijn:

• https://bijenstichting.nl
• https://www.bestuivers.nl/wilde-bijen/bijen-en-bloemen

Een bezoekje gebracht aan deze mooie kwekerij vol met eetbare planten en voedselbos planten.
Ogenschijnlijk een tuin in rust, maar dit is een mooie tijd om bomen aan te planten en aan het begin stonden dan ook vele potten met struiken en bomen klaar.

​https://kwekerijstekkers.nl/ ​

Ik ben allerlei interessante gewassen tegen gekomen. Zo kende ik de zeebiet nog niet.
En ik zag dat de druivenplanten met een soort wax/kaarsvet afgedekt worden, een goed idee tegen het bloeden.

De abrikoos-aardbei verraste mij ook. Een goede bodembedekker met heel zachte vruchtjes die smelten op je tong. In de winkel niet te verkrijgen omdat de aardbeien heel zacht zijn en eigenlijk net als de Japanse wijnbes meteen opgegeten moeten worden.